2 Şubat 2009 Pazartesi

Kartel yöneticisine 4 yıl hapis cezası


ABD Adalet Bakanlığı'nın açtığı dava ile Jacksoville Bölge Mahkemesi, Amerika-Porto Riko arası deniz yolu taşımacılığı faaliyetinde kartel oluşturduğu tespit edilen fimalardan birisinin yöneticisine 20.000 $ para ve 4 yıl hapis cezası verdi. Bu hapis cezası ABD -ve muhtemelen dünya- tarihinde bir ihlal için verilen en yüksek anti-tröst hapis cezasını oluşturuyor.
Kartel iddiaları, müşteri paylaşımı, ihalelere fesat, fiyat sabitleme gibi unsurlardan oluşuyor.

(Kaynak: ABD Adalet Bakanlığı açıklaması)

Bilindiği gibi ekonomik suçlarda cezaların ekonomi olması ilkesinin rekabet hukukunda tartışılageldiği bir dönemdeyiz. Bu konuyla ilgili Rekabet Kurumu internet sitesinden bir alıntı aktarayım:
Ekonomiye yaptıkları bu ağır tahribat nedeniyle karteller, rekabeti sınırlayan diğer eylemlerden farklı olarak değerlendirilmiş, en ağır şekilde cezalandırılmaları konusunda tüm dünyada mutabakata varılmıştır. Bu mücadelede kullanılan en yaygın yaptırım türü para cezalarıdır. Birçok ülke kartel oluşumunu caydırmak için ağır para cezaları uygulamaktadır. Ancak kartellerle mücadele sadece teşebbüslere verilen para cezaları ile sınırlı kalmamış, yöneticilere para cezasının verilmesi, hapis cezası uygulaması, özel hukukta ağır tazminat ödemeleri gibi başka yaptırımlarla da desteklenmiştir. Örneğin ABD’de para cezası yanında kartel oluşumunun içinde yer alan kişilere 10 yıla kadar hapis cezası verilebilmektedir. Kartellere karşı hapis cezasının uygulandığı ülkelerden olan İrlanda’da Ekonomi Bakanı, ilk bakışta ağır görülen hapis cezasını şu şekilde savunmuştur: "Çoğu insan, caddede biri yankesicinin kendisini soyacağı duygusundan dehşete düşer ve bu fiziksel müdahaleyle sadece birkaç poundu çalan suçluların hapse atılmalarını destekler. Ancak,birkaç kâğıdın karıştırılması ve rakamların çarpıtılmasıyla bir kartel anlaşmasının yapılması ve milyonların çalınması her nasılsa adli suç kabul edilmemektedir".

Türkiye'de rekabeti ihlal eden firmalar ve yöneticilerine maddi cezalar uygulanmakta ise de yönetici gibi gerçek kişilere henüz hapis cezası yok. Ancak bazı Avrupa ülkelerinde uygulanmakla birlikte rekabet ihlallerinde hapis cezasının diğer ülkerde de yaygınlaşması bekleniyor.

Economist'in must-read bir makalesinde de rekabet ihlallerinde en caydırıcı cezanın "hapis" olduğu belirtiliyor: Habere göre, İngiliz rekabet otoritesi Office of Fair Trade'in (OFT) şirket yöneticilerine yönelik anketinde en korkulan cezanın hapis olduğu ortaya çıkmış. Hapis cezasını ardından "iş dünyasından men", "itibar kaybı", "maddi cezalar" ve "özel zararlar*" gelmekte.

* "private damages"'in Türkçesinden emin olamadım. :)